Op donderdag 26 maart ben ik samen met de groep van het Youth Meets Workers Forum naar het Plein van de Republiek gegaan in het centrum van Belgrado. Het YMWF is een organisatie van de Clean Clothes Campaign binnen het Fashioning a Just Transition project. Dit project is gecofinancierd door de Europese Unie.[1] Hier hebben we met een groot deel van de groep een Self as Other Training: Textiles uitgevoerd die ontwikkeld en geleid werd door Vivien Tauchmann. Zij heeft dit opgestart om een connectie te vinden tussen het fysiek uitvoeren van bewegingen en het vormen van empathie voor anderen: door een klein fragment te ervaren, voelen we hoe het is om in de kledingindustrie te werken als arbeider.[2] 

Wat is een Self as Other Training: Textiles en waarom is het belangrijk?

De oefening gaat als volgt: er wordt een reeks van vijf herhalende bewegingen uitgevoerd die het traject van een kledingstuk volgt door de ogen van de arbeiders. Van het plukken van katoen tot het naaien van kledingstukken: elke beweging wordt 8 minuten uitgevoerd. 

Dit is een zestigste van de arbeiders hun tijd waar ze normaal van zouden moeten werken in een deugdzame samenleving die het recht op een leefbaar loon respecteert. Dit recht staat in de UVRM (Universele Verklaring van de Rechten van de Mens) beschreven als Artikel 23.3:

Een ieder, die arbeid verricht, heeft recht op een rechtvaardige en gunstige beloning, welke hem en zijn gezin een menswaardig bestaan verzekert, welke beloning zo nodig met andere middelen van sociale bescherming zal worden aangevuld. [3]

Spijtig genoeg is dit voor bijna alle arbeiders in de kledingindustrie een droom, iets dat op papier gewenst is maar waar de werkelijkheid meestal ver van afwijkt. In plaats van een werkweek van 48 uur, ligt dit voor textielwerkers gemiddeld rond de 65 uur. Ze werken 6 dagen in de week, hebben zelden vrije dagen en een werkdag bedraagt gemiddeld 10-12 uur. Dit houdt geen rekening met overuren (die niet uitzonderlijk zijn voor hen).[4] 

Deze vorm van menselijke uitbuiting is niet enkel iets dat in Azië voorkomt, maar over heel de wereld. Zelfs dicht bij ons thuis in Europa gebeurt het bijvoorbeeld in Italië. Er zit vaak meer achter het label “Made in Italy” op luxemerken dan je zou denken. Het klopt dat een deel van de productie in Europa gebeurt. Maar wat als blijkt dat de werkers onderaannemers of immigranten zijn die voor een onleefbaar loon geëxploiteerd worden?[5]

Toen ik in het midden van het plein stond in het centrum van zo’n grote stad, voelde ik mij eerst erg oncomfortabel. Ik had nog nooit eerder meegedaan aan een protest. - Ricardo

Inlevingsvermogen als veerkracht om te ageren

Toen ik in het midden van het plein stond in het centrum van zo’n grote stad, voelde ik mij eerst erg oncomfortabel. Ik had nog nooit eerder meegedaan aan een protest, en het lag nog verder van mijn comfortzone om gebruik te maken van mijn lichaam en bewegingen om een verhaal of boodschap over te brengen. 

Ik voelde mij bekeken en mijn gedachten waren aan het wegdwalen naar wat er rondom mij in de omgeving gebeurde. Veel volk passeerde, sommigen gingen even rond ons staan, kijkend naar wat we aan het doen waren. Mensen namen video’s en foto’s en sommige personen spraken andere deelnemers aan en stelden vragen over wat we aan het doen waren. 

Dit alles had mijn aandacht zo hard weggetrokken van de demonstratie, dat het zelfs tot een bepaald punt kwam waarbij ik wilde stoppen met de protestactie. Wat er rond mij gebeurde, had mij het belangrijkste aan deze oefening doen vergeten: voelen wat het deed met mij.

De empathie die toen opborrelde voor de arbeiders door de lichaamsbewegingen te blijven uitvoeren, opende mijn ogen. Het werd opeens veel makkelijker om aanwezig te zijn op het plein. 

De impact van een interactief protest op lichaam en geest

Door de focus te verleggen van wat er rondom mij aan het gebeuren was naar mijn eigen gedachten en de beleving, dacht ik niet meer aan wat andere mensen mogelijks zouden denken van mij. 

Ik was aan het beleven hoe het is, ook al was het maar een fractie, voor een arbeider in de kledingindustrie om dit soort handelingen en werk te verrichten voor uren aan een stuk. Ik was 40 minuten actief bezig met het uitvoeren van de oefening en bij sommige onderdelen begon ik al na minder dan een minuut last te krijgen van mijn benen of armen, terwijl de werknemers in de textielindustrie deze bewegingen uren aan een stuk uitvoeren.

De empathie die toen opborrelde voor de arbeiders door de lichaamsbewegingen te blijven uitvoeren, opende mijn ogen. Het werd opeens veel makkelijker om aanwezig te zijn op het plein. - Ricardo

Ik vind dat deze vorm van protest zeer goed werkt op de deelnemers, maar ook op de omgeving door hen een visueel beeld te geven. Zo is het voor voorbijgangers en toeschouwers makkelijker te begrijpen waarvoor de deelnemers aan het betogen zijn en kan het zelfs anderen aansteken om deel te nemen. 

Het combineren van fysieke oefeningen met de context waaraan het gebonden is, zorgt volgens mij voor een uitstekende manier om een inlevingsvermogen te ontwikkelen voor je doelgroep. Deelnemen aan dit protest heeft mij geactiveerd als individu om mij meer in te zetten voor acties en meer mijn stem te laten horen. Ik heb mijn morele waarden aangescherpt en ik ben gegroeid in mijn zelfvertrouwen. 

Ik hoop dat ik jou, als lezer, heb kunnen inspireren om op te komen voor iets dat van betekenis is voor jou en waar je je voor wil inzetten, ook al is dat buiten je comfortzone. Het is enorm belangrijk om je stem te laten horen, actief op te komen en de verandering te zijn die de wereld nu op dit moment nodig heeft. 

Bronnen

1. Youth Advisory Board in Belgrado: “Een just transition moet overal en voor iedereen gelden” - Schone Kleren Campagne
2. _Self-As-Other-Trainings — Vivien Tauchmann 
3. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens - Verenigde Naties - Nederlands 
4. Leefbaar loon is een mensenrecht! - Schone Kleren Campagne 
5. Made in Italy, Shame in Italy: Arbeiders in Italië betalen de prijs voor luxe – Schone Kleren Campagne

Auteur: Ricardo De Blust, stagiair