Wat is De Werkzaak, in een paar zinnen?

Valentine: Werkzaak is een circulaire wijkonderneming in Antwerpen-Noord. Dit is één van de vier plaatsen naast de wijkondernemingen van Oostende, Kessel-Lo en Willebroek waar SAAMO uitzoekt hoe je lokaal en duurzaam werk kan creëren voor mensen die geen werk vinden. 

Werkzaak is ontstaan na een onderzoek naar lokale noden én lokaal talent. Daaruit bleek dat er niet alleen een grote nood was om kleding ergens te kunnen laten herstellen, maar dat er ook veel naaitalent was in de wijk. Vanuit die kennis is dit productieatelier ontstaan, met het doel om op termijn duurzame jobs mogelijk te maken voor mensen die nu moeilijk werk vinden. Vanaf 2027 gaat Werkzaak als organisatie zelfstandig verder, los van SAAMO. 

Rachida en Mustapha, vertel eens wat jullie doen in Werkzaak.

Rachida: Ik naai, doe retouches en werk mee aan de productie. Ik geef ook mee workshops, bijvoorbeeld bij Uniqlo. Ik ben hier bijna vier jaar, eigenlijk al van voor Werkzaak officieel bestond.

Mustapha: Ik ben naaier van beroep en woon vlakbij. Dus ik ben op een dag gewoon binnen gelopen. Dat is nu twee jaar geleden. Retouches, gordijnen, kaftans, jurken voor trouwfeesten: ik doe alles graag. 

Rachida: Mustapha hoeft maar te kijken naar een kledingstuk en hij kan het maken. (lacht)

Valentine: Ik begeleid het atelier en bouw het netwerk uit. Daarnaast heb ik een eigen praktijk als ontwerper waar ik met deadstock en tweedehands materialen en -kleding werk.

En dan vragen De Transformisten een nieuwe vlag. Hoe verliep dat proces?

Rachida: We hebben de vlag samen gemaakt. Valentine maakte het ontwerp en bepaalde hoe het moest worden gemaakt. Mustapha en ik hebben hem genaaid. We zouden werken op een roze basisstof, met de T van De Transformisten in een mooi Afrikaanse katoen, afgezet met een speelse, gekke borduursteek. Dat was een heel puzzelwerk. Het logo in het midden is geborduurd in een ander atelier dat gespecialiseerd is in die specifieke techniek.

Mustapha hoeft maar te kijken naar een kledingstuk en hij kan het maken. - Rachida

Welke keuzes zaten er achter materiaal en techniek?

Valentine: Wij werken in het atelier liefst met deadstock: we kopen nooit iets nieuws aan tenzij de klant dat wil. Toen we de huisstijlkleuren van De Transformisten zagen, wisten we meteen dat we met Afrikaanse stoffen wilden werken. We hadden net een donatie gekregen van een Afrikaanse winkel in de buurt. We hebben samen de mogelijkheden overlopen en gekozen.

Was er een moment waarop het bijna misliep?

Valentine: Als laatste stap ging de vlag naar het borduuratelier voor het logo. Daar is een misverstand gebeurd: het logo is er ondersteboven opgezet. Mustapha heeft het opgelost.

Mustapha: We hebben het logo uitgeknipt, omgedraaid en opnieuw vastgezet met dezelfde gekke steek van de T. Gelukkig was er nog genoeg roze stof.

Rachida: Daar hebben we echt geluk gehad. Bij upcycling of deadstock heb je vaak maar één stuk, dus het risico is groot.

Valentine: Maar eigenlijk vinden we het resultaat nu leuker, omdat er meer diepte in zit.

Rachida: We hopen dat de klant tevreden is. Dan zijn wij dubbel tevreden. (nvdr: Dat zijn we!)

Toen we de huisstijlkleuren van De Transformisten zagen, wisten we meteen dat we met Afrikaanse stoffen wilden werken. - Valentine

Wat betekent het werk hier voor jullie?

Rachida: Ik kom hier heel graag mijn beroep doen, samen met collega's. Thuis is er stress, hier vergeet ik alles. Het kan ook een opstap zijn naar een deeltijdse job. Vanwege mijn gezondheid kan ik niet meer voltijds werken.

Mustapha: Dit is mijn familie. Als ik hier ben, wil ik hier blijven. (lacht)

Rachida: We zijn gehecht aan elkaar.

Welke andere opdrachten hebben jullie al gedaan?

Valentine: Een leuke opdracht was voor Sophie de Vries, de vrouw van Jan Vertongen. Als huwelijksoutfit wilde ze tekeningen van haar kinderen laten naaien op een tweedehandse witte jas. Wij hebben die geborduurd. Er is lang aan gewerkt en het is supermooi geworden. Een andere opdracht was voor de Karel de Grote Hogeschool Antwerpen. Voor hen maakten we dit jaar 50 afstudeerhoedjes uit restmateriaal. Voor de Antwerpse lingerie ontwerpster Hanne Vandersteen maken we onderbroeken. Geen enkele opdracht is hetzelfde. Zo kan iedereen die hier werkt zijn eigen specialiteit hebben, met de hand of op de machine. 

Waar kunnen lezers terecht als ze geïnteresseerd zijn in het atelier?

Valentine: Op de website van Werkzaak vind je het aanbod: herstel, productie en workshops. Elke donderdag tussen 13u en 16u is er het Textielpunt tijdens de open ontmoeting. Je kunt dan gewoon je kleding binnenbrengen om te laten herstellen of borduren aan de grote tafel, samen met andere buurtbewoners. Vooral hopen we dat Werkzaak als atelier in de toekomst model kan staan voor andere organisaties in andere wijken, met eigen noden en talenten.

Dankjewel voor dit fijne gesprek!

Meer lezen over De Werkzaak? Dat doe je hier.